Effect van non-verbale communicatie: Paus Franciscus en zijn ring

Op dinsdag 26 maart verscheen een zeer ongelukkig filmpje van paus Franciscus online. Bij het begroeten van de paus, probeerden de mensen zijn ring te kussen. Dit is een gebruik in de katholieke kerk. De paus trok echter zijn hand weg en liet het niet toe dat mensen zijn ring kuste. Toch zit er meer achter. In dit artikel lees je een analyse van het ongelukkige moment.

Een deel van mijn analyse is gebaseerd op een artikel van de BBC, aangevuld met eigen inzichten. We gaan eerst eens het filmpje bekijken…

Kussen ring paus Franciscus

In het verleden was het een gewoonte om bij het begroeten van de paus zijn voet te kussen. Jaren later is dit overgegaan naar het maken van een buiging en het kussen van de ring. Een teken van nederigheid aan de plaatsvervanger van Christus op aarde.

Er is echter een probleem: Paus Franciscus is iemand die nederig wil zijn, en zich niet als een grootvorst wil laten betuttelen door het laten kussen van een ring. Tijdens de bijeenkomst had de paus er dus waarschijnlijk “wel even genoeg van”, is een verklaring die veel Vaticaan-watchers geven over dit moment.

Daarnaast is het normaal dat pausen dingen niet meer willen. Zo was paus Paulus VI de laatste die bijvoorbeeld de pauselijke Tiara heeft gedragen. De paus heeft verschillende attributen en met het komen van verschillende pausen, zijn de gebruiken ervan bij sommige ook veranderd. Zo draagt paus Franciscus dagelijks niet de vissersring (pauselijke ring), maar ‘gewoon’ zijn bisschopsring. De vissersring draagt hij wel bij hoogfeesten.

Wat zien we in het filmpje?

In het filmpje zien we dat paus Franciscus vrij lomp zijn hand wegtrekt op het moment dat iemand zijn ring wil kussen. Het is een opvallend, want dit zijn we niet van deze paus gewend. In dit geval geeft de paus non-verbaal een negatieve boodschap af.

Echter… in dit filmpje komt dus direct het negatieve effect van moderne (sociale) media om de hoek krijgen. We hebben hier een filmpje van slechts 50 seconden, en hierin zien we maar een gedeelte van een groter de geheel. De paus wordt nu negatief uitgelicht, weliswaar op een actie wat hij natuurlijk zelf doet, maar des te interessanter is om de context van het geheel te bekijken.

Wat zien we niet in het filmpje?

Dit onderzocht dus de BBC: wat zien we niet in het filmpje? Volgens hen ontving paus Franciscus deze dag zo’n 113 mensen. Deze mensen hadden geen instructie gehad over hoe zij de paus hadden moeten begroeten. Naarmate hij meer mensen begroette, hoe vrijer de mensen werden in het kussen van de ring en knuffelen. Hier reageerde de paus op door vanaf een bepaald moment zijn hand snel weg te gaan trekken. Dat kwam natuurlijk niet handig over, maar het is wel een begrijpelijk actie… vooral als je niet gediend wil worden, maar er juist bent om te dienen. En daar staat deze paus toch wel bekend om.

Hoe dit voorkomen?

In dit geval kunnen we de conclusie trekken dat, zelfs door non-verbale communicatie, je reputatie in enkele tellen zwaar beschadigd kan worden. We zien dat media dus ook heel ‘vies’ is, door maar een paar tellen van een hele bijeenkomst te gebruiken. Daar hebben we alleen geen invloed op… iedereen kan voor media spelen en alles online plaatsen. Daarom dient iedereen die zich in dergelijke posities begeven dus rekening mee te houden: religieuze leiders, politici, bestuurders… noem maar op.

Deze paus komt – over het algemeen – heel knuffelbaar over en heeft daarin een goede reputatie. Dit moment was zeer ongelukkig, maar begrijpelijk van alle kanten. De paus staat er niet als vorst, maar als dienaar en (nederige) leider van alle katholieken, Echter, de medewerkers van de paus hadden de bezoekers goed moeten instrueren. En misschien had de paus zelf een kort moment hiervoor moeten nemen om de mensen dit uit te leggen?

Dit fragment met de paus heeft wat stof doen opwaaien en tevergeefs probeerde de katholieke zender uit Rome ‘Rome Reports’ de schade te beperken. Ze publiceerde een filmpje met de veranderende gebruiken van de paus en zijn voorgangers. Maar als je het filmpje bekijkt zie je dat het een slecht filmpje is, zonder uitleg. Ze hadden meer achtergrondinformatie kunnen geven, een bredere analyse kunnen doen van deze paus en zijn gebruiken. Het filmpje heeft op YouTube dan ook meer dislikes dan likes… een gemiste kans, zo blijkt!



Deel dit artikel via: